Oxford University Press je 2025. objavio knjigu Ane Hofman pod nazivom “Socialism Now: Singing Activism after Yugoslavia” (Socijalizam sada: Pjevani aktivizam nakon Jugoslavije). Dok se priprema hrvatski prijevod, Hofmann je za zagrebački portal Novosti dala intervju, u kojem govori o emancipatorskom potencijalu partizanske umjetnosti i o tome kako su se u toj umjetnosti sretali i prožimali “visoko” i “nisko” u kulturi, “narodna” i “umjetnička muzika”.
„Za partizansko stvaralaštvo je možda najvažnije što se odnos između profesionalnog i amaterskog polja redefiniše na sasvim novim osnovama. Upravo je to ono što predstavlja i najveći izazov za novu kulturnu politiku: iako je naglasak na masovnom uključivanju svih društvenih slojeva u umetničke aktivnosti, i dalje su školovani umetnici – u slučaju muzike ljudi obrazovani na akademijama i pogotovo kompozitori – ti koji imaju glavnu reč kada se radi o kreiranju muzičkog života.
Iako načelno nije bilo u centru, pitanje kvaliteta izvođenja i dalje je uvelike prisutno. Priznati umetnici, kulturni radnici i “istaknuti drugovi” obično su bili pozvani da komentarišu i ocenjuju kulturne događaje i kroz razgovor sa učesnicima daju smernice za njihov dalji razvoj. Zato je težnja ka preobražaju kulturnog polja bila, očekivano, kompleksan proces, obeležen brojnim tenzijama.
Iako mi danas često imamo romantizovanu sliku da su umetnici sa radošću zamenili klavire, olovke ili kistove puškom, Venceslav Glišić, pišući o kulturnom životu u Užičkoj republici, pokazuje kako su kulturni radnici bili rastrzani između potrebe za stvaranjem i potrebe da učestvuju u borbi. On, na primer, prenosi iskustvo pisca Čedomira Minderovića, koji se žali što nema vremena za književni rad. I pored toga što podržava da skoro nepismeni borci sada objavljuju svoje radove u uglednim časopisima, vidi to kao neku vrstu anomalije ili izuzetka.“
Cjelovit intervju dostupan na portalu Novosti.