Lideri SDS-a su namjeravali stvoriti odvojenu, etnički čistu srpsku državu na teritoriji Republike Bosne i Hercegovine. U javnim nastupima i samim djelima, oni su taj cilj implicitno iskazali još u jesen 1991. godine. No, njihove su namjere postale kristalno jasne u rezoluciji Skupštine bosanskih Srba od 12. maja 1992. kojom se proglašavaju “strateški ciljevi, odnosno prioriteti srpskog naroda u BiH”, od kojih je prvi “državno razgraničenje od druge dve nacionalne zajednice”. Karadžić je kasnije objasnio da stvaranje takve države zahtijeva protjerivanje ne-Srba sa teritorija koje drže Srbi: “… hoćemo da ostvarimo prvi strateški cilj, a to je da se ratosiljamo neprijatelja iz kuće, a to je hrvata i muslimana da ne budemo više zajedno u državi.”

Srpski nacionalisti u Bosni i Hercegovini namjeravali su ostvariti podjelu Sarajeva, glavnog grada, kao mikrokozma Bosne i Hercegovine. Sredinom aprila 1992. godine, potpredsjednik SDS-a Koljević je, koristeći se eufemizmima, sugerirao da podjela republike treba početi u Sarajevu i da rad na razgraničavanju “nacionalnih zajednica” treba otpočeti odmah, “da Sarajevo bude teritorijalizovano”. Mjesec dana kasnije, 12. maja, Skupština bosanskih Srba je kao svoj peti od šest ciljeva usvojila “podelu grada Sarajeva na srpski i muslimanski deo i uspostavljanje u svakom od delova efektivne državne vlasti”. (Ostala četiri cilja su konkretizirala teritorijalne pretenzije bosanskih Srba u drugim dijelovima Bosne i Hercegovine). Pokušavajući uspostaviti etnonacionalnu i političku segregaciju u gradu, srpski nacionalisti su se dali u uništavanje suživota u Sarajevu i ubijanje njegovih građana.

No, pitanje je bilo kako i gdje treba podijeliti grad? Rukovodstvo nikada nije usvojilo formalnu rezoluciju o željenoj granici, iako je dio koji su predviđali kao “muslimanski” trebao biti minijaturan. U septembru 1992. godine, članica rukovodstva SDS-a i potpredsjednica Republike Srpske, Biljana Plavšić, predložila je da se Sarajevo podijeli kod Holiday Inn-a, što bi samo centralni dio grada od Marindvora do Baščaršije (koji su strani novinari često nazivali “stari grad”) ostavio izvan srpske kontrole. Drugi su predlagali još manje područje, koje bi pokrivalo tek nešto malo više od same Baščaršije. Napad oklopnim transporterima 2. maja, o kojem će biti više riječi u daljem tekstu, sugerirao je da su neki oficiri namjeravali grad presjeći kod zgrade Predsjedništva, još istočnije nego što je predlagala Plavšićeva.

Pored toga što su željeli grad politički i demografski podijeliti, Karadžić i drugi lideri SDS-a su namjeravali Sarajevo i njegove građane koristiti kao taoce da bi ojačali svoju pregovaračku poziciju u odnosu na druge strane u sukobu i međunarodnu zajednicu. Srpski nacionalisti u Bosni i Hercegovini su uspostavili opsadu i sistematsko nasilje kao sredstvo isticanja vlastite nemilosrdnosti, pozicionirajući svoju zloćudnost kao svoju najveću moć u pregovorima sa bojažljivom međunarodnom zajednicom. Obzirom da je glavna vrijednost Sarajeva ležala u ranjivosti njegovog koncentriranog civilnog stanovništva, strategija držanja grada taocem je zahtijevala da se srpski nacionalisti odreknu potpunog zauzimanja grada, još i prije nego što su im Armija Republike BiH (ARBiH) i prisustvo snaga UN-a oduzeli tu mogućnost. U obimnoj postojećoj dokumentaciji se ne nalaze dokazi da su srpski nacionalisti konzistentno imali namjeru zauzimanja ili potpunog uništavanja grada. Iako su lansirali brojne ofanzive da bi zauzeli dodatnu teritoriju u Sarajevu, srpski nacionalisti su to učinili da bi pojačali pritisak na bosansku vladu, da bi stegnuli obruč oko grada, i da bi zauzeli najbolje pozicije sa kojih su granatirali grad. Građani Sarajeva su se suočavali sa smrću i nestašicom zbog povremenog granatiranja teškim oružjem, snajperske aktivnosti, i zaustavljanja snabdijevanja osnovnim potrepštinama, i to ne zbog vojnih borbi koje su zapale u pat poziciju, niti zbog osvajanja Vojske Republike Srpske koje je privremeno zaustavljeno, već zbog provođenja sračunate vladavine terora.

Karadžić i drugi lideri SDS-a u sarajevskoj oblasti su imali namjeru da opkole grad još u septembru 1991. “Romanija [mi je] javila da se oni pripremaju da blokiraju Sarajevo,” rekao je on u telefonskom razgovoru srbijanskom predsjedniku Miloševiću. “Niko iz Sarajeva izaći neće moći, to će biti katastrofa.” U to vrijeme je Karadžić bio bijesan zbog toga što su Bošnjaci (koji su se u to vrijeme još uvijek nazivali bosanskim Muslimanima) u Bosanskoj Krupi na sjeverozapadu Bosne uhapsili Milana Martića, ministra unutrašnjih poslova srpske autonomne oblasti u Hrvatskoj. Za Karadžića je Martićevo hapšenje bila uvreda za srpski narod, za što je Sarajevo trebalo platiti. U kasnijem razgovoru sa potpredsjednikom SDS-a Nikolom Koljevićem, Karadžić je ponovio prijetnju: “Iz Sarajeva neće moći niko izaći ni jednim pravcem. Ni jednim pravcem neće niko moći!”

Karadžić je ostao duboko uvrijeđen incidentom u Bosanskoj Krupi, iako je Martić zadržan tek kratko i pušten nepovrijeđen. “Noćas su oni u meni … neke stvari u meni preokrenuli,” rekao je Karadžić Milanu Babiću, predsjedniku SAO Krajine 9. septembra, i dodao: “To će ih koštati, ovo će zapamtiti šta su uradili.” Srpsko rukovodstvo nikada nije odstupilo od ljutitih Karadžićevih riječi. Opsada Sarajeva je zamišljena i provedena kao odmazda za poniženja, stvarna ili umišljena, koja je pretrpio srpski narod. Artiljerijski i tenkovski napadi su možda bili neselektivni, ali najžešći napadi bi uslijedili nakon srpskih gubitaka na bojnom polju ili za pregovaračkim stolom. U govorima i dokumentima srpskih nacionalnih vođa u Bosni i Hercegovini se ne može naći mnogo dokaza za takve sračunate odmazde, ali je sigurno da je sistem napada bio jasan promatračima UN-a i onima u vladi Bosne i Hercegovine koji su nadzirali granatiranje.

Osjetljivost globalnih medija i međunarodnih zvaničnika je samo pojačala vrijednost grada kao taoca. Kada su opsađivači lišili grad snabdijevanja osnovnim potrepštinama i pomoći, civilni i vojni zvaničnici su često davali ustupke u zamjenu za obećanja srpskih nacionalista u Bosni da će dozvoliti nastavak dopremanja međunarodne pomoći. Srpski nacionalisti su majstorski manipulirali osjetljivošću međunarodnih zvaničnika, znajući da je ovisnost grada od humanitarne pomoći koja je dopremana u pratnji UN-a predstavljala omču oko vrata koja se mogla stegnuti u bilo kojem trenutku. Karadžić je 1994. godine, poredeći opsadu Sarajeva sa sovjetskom blokadom Berlina 1940-tih godina, objasnio srpskoj skupštini vrijednost opsade: “Moramo očuvati taj karakter tog koridora berlinskog tipa, da bi ga natjerali da se Sarajevo definitivno podijeli i teritorije kompaktiraju, pa ćemo mu za kvadratni metar brda izmedju Vogošće i Visa uzeti kvadratni kilometar na Drini.” Rukovodstvo SDS-a je smatralo da je značaj Sarajeva kao taoca toliki da je povremeno sprečavalo dotok oružja jedinicama pod komandom srpskih oficira. General Đorđe Đukić je u izjavi pod zakletvom rekao:

Karadžić i Krajišnik, mešaju u vojna pitanja sve do upotrebe nekih jedinica i odobravanja upotrebe ubojnih materijalnih sredstava. Ovo je posebno bilo izraženo u zoni odgovornosti SRK. ... Krajišnik je, koristeći se svojom pozicijom, direktno naređivao direktoru 'Pretisa' Motika Miloradu kome i koliko će izdati artiljerijskih granata i drugih ubojnih sredstava, o čemu sam ja bio upoznat naknadno, preko naloga od Ministarstva odbrane kojima je trebalo opravdati plaćanje tih sredstava.

U pokušaju podjele Sarajeva, srpski nacionalisti su takođe željeli postići fizičku segregaciju njegovih stanovnika. Neke su Bošnjake i Hrvate ubili i zatvorili, a gotovo sve druge su protjerali iz područja pod kontrolom Srba, dok su u isto vrijeme radili na tome da navedu Srbe na područjima pod kontrolom vlade da napuste svoje domove, bilo masovnim egzodusom ili jedan po jedan. Prije početka rata jedan poslanik u srpskoj skupštini je upozorio da razdvajanje naroda znači i preseljenje Srba: “To što mi moramo da učinimo već danas, to je da se srpskom narodu predoči da mora da bude spreman da će doći do mijenjanja teritorija, do preseljenja stanovništva.” Kada su počeli sa prvim napadima na grad početkom aprila 1992. godine, lideri SDS-a su uložili znatne napore da navedu Srbe u gradu da napuste Sarajevo. Srpski oficiri su bili svjesni da prisustvo Srba u gradu otežava opravdavanje vojnog napada na civilno stanovništvo. “Ne sikiraju mene muslimanske enklave na našem prostoru”, rekao je general Đukić 1993. “Pametna državna politika u budućnosti će ovo uspješno razriješiti … Ja moram kazati, ovo govorim sve da bi lakše zaključili, da su Sarajevo Srbi napustili najvećim delom.” Prisustvo Srba u Sarajevu i drugim gradovima je negiralo tvrdnju lidera SDS-a da govore u ime svih Srba u Bosni i Hercegovini. Odbijajući povjerovati da su Srbi odlučili ostati u svojim domov­vima radije nego se pridružiti nacionalistima-separatistima, lideri SDS-a su Srbe koji su ostali opisivali kao taoce “muslimanskih” gospodara koji su prisiljeni da ostanu u gradovima protiv svoje volje. Jedan poslanik u srpskoj skupštini je optužio “muslimanske vlasti” da “manipulišu delom srpskog naroda koje kao etničke taoce drže u gradovima pod svojom okupacijom”. Zadojeni idejom da je Sarajevo kolektivni talac, srpski nacionalisti u Bosni i Hercegovini su željeli da Sarajevo, koje je bilo pod kontrolom vlade, bude slobodno od Srba da bi se grad mogao slobodno napadati.

Izvod iz knjige Sarajevo. Biografija grada, str. 316-319.