Nalazimo se pred novim izdanjem Sarajevo film festivala. To je i prilika da se zapitamo: Koja je svrha filmskih festivala? Nenad Dukić u knjizi Filmski festivali (Beograd, 2023) piše o fenomenu filmskih festivala. Knjiga se bavi i teorijom festivala, strukturom, vrstama, te konkretno analizira neke svjetske, jugoslavenske i postjugoslavenske festivale (uključujući i beogradski FEST, Pulski i SFF i druge). Festivali su sa sobom donosili nove fenomene koji su uticali na kinematografiju, uspostavljali su novi odnos film-gledalac, ali i „pišu istoriju filma, jer većina na festivalima nagrađenih filmova i onih koji dobiju dobre kritike ulaze u istoriju filma“.
Filmski festivali su, međutim, vezani i uz politiku, jer osnivanje festivala je uvijek, osim kulturoloških, imalo i političke motive. To je bilo i prilikom osnivanja Venecijanskog festivala (1932), kao i prilikom osnivanja Kanskog festivala. To je posebno vidljivo prilikom osnivanja Berlinskog filmskog festivala, kada se u jeku Hladnog rata, usred komunističke Istočne Njemačke, u samom centru Zapadnog Berlina, pokreće festival na kojem se prikazuju novi filmovi iz zemalja Zapada. Berlinski festival je pažnju posvećivao i onim filmovima iz Istočne Evrope, koji su kritički govorili represiji i različitim vidovima nesloboda u socijalističkim zemljama (zato su na Berlinskom festivali predstavljeni i neki jugoslavenski filmovi, poput onih koje su radili Dušan Makavejev, Živojin Pavlović, Želimir Žilnik). Politički motivi su vidljivi i prilikom osnivanja festivala u socijalističkim zemljama (Moskva, Karlove Vari, ....).
Festivali su nakon osnivanja imali i brojne druge funkcije, a jedna od njih je i vrednovanje filmova i njihovo predstavljanje i preporuka publici i tržištu.
Dukić je u ovoj knjizi pažnju posvetio i načinu finansiranja festivala (postoje različiti festivali, koje on svrstava u A, B i C kategoriju, ovisno o tome koje filmove prikazuju i koja je publika na festivalima). Tu dolazimo do veze filmskih festivala i filmske industrije, odnosno uvođenja institucije Marketa (pijace) filmova. „Istorija prisustva industrije u festivalskim poslovima, poslovima koji su do određeng trenutka bili prevashodno umjetničko-kulturološke prirode sa elementima politike, pokazuje u kojoj mjeri je povezivanje festivala, koji promoviše umjetnički film, i industrije, koja posluje po zakonima profita, prevashodno producirajući komercijalni film, bio delikatan i složen čin“ (str. 83-84).
Ali, ipak, da bi festvali imali smisla moraju se povezati barem tri stvari: filmovi, publika, publicitet. „Atraktivni publicitet“ (glamur) odnosi se na poznate glumice, glumce, voditelje „i to one koji su učestvovali u realizaciji filmova velikih produkcija, po pravili holivudskih“ (str. 103). Holivud je 1922. usvojio crveni tepih, a početkom 1990-ih glamurozni festivalski publicitet i red carpet postali su zanimljivi i za visoku modu, jer su vodeći dizajneri (Armani, Dior...) shvatili koliko je važno da poznate glumice i glumci nose nihove modele na crvenom tepihu.
Gdje je u tom kontekstu sada Sarajevski filmski festival? Poznato je da je festival pokrenut 1993. u opkoljenom Sarajevu. Festival je prošao svoj dugi put. Sada se u njega ulaže jako puno javnog novca, a političari ga najčešće koriste za vlastitu primociju (valjda su zbog toga i spremni investirati javni – ne svoj- novac u ovaj festival). Ostaje, međutim, pitanje: Kakav je komercijalni potencijal prikazanih filmova? Šta je sa filmskom kritikom, koja je (zbog neke vrste šoka) utihnula? I - kakav će biti kvalitet prikazanih domaćih filmova?