Spomen-park Vraca

Spomen-park Vraca

Odbor za zaštitu prava Srba u Federaciji Bosne i Hercegovine je pokrenuo inicijativu da se na Spomen-parku Vraca u Sarajevu izgrade nova tri spomenika, od kojih bi jedan bio posvećen ubijenim Srbima i Jevrejima u Drugom svjetskom ratu, drugi „svim sarajevskim Srbima ubijenim tokom poslednjih ratnih dešavanja u BiH“, a treći „nazivima sarajevskih ulica iz kojih su posleratne sarajevske vlasti proterale srpski prefiks“. Na ovu inicijativu su reagirali mnogi portali kao i printani mediji u Sarajevu i uglavnom ocjenjuju da se radi o pokušaju da se pronađe legitimitet srpskoj nacionalističkoj politici iz 1990-ih godina. Podsjetimo da je ova inicijativa došla nakon što je u Mostaru HSP zatražio prenamjenu Partizanskog groblja.

Ova inicijativa Odbora za zaštitu prava Srba je došla nakon dugogodišnjeg neodgovornog odnosa vlasti u Sarajevu prema Spomen parku Vraca. Ona je doista skandalozna, i predstavlja totalno revidiranja smisla postojanja jednog ovakvog spomenika, koji je bio simbol stradanja u Drugom svjetskom ratu. Inicijativa predstavlja uvredu za sve ljude koji imaju poštovanja prema ubijenim građanima Sarajeva tokom Drugog svjetskog vrata. Iz najave je vodljivo da se želi totalno promijeniti smisao Spomen parka Vraca, koji je devastiran tokom opsade Sarajeva 1992-1995, kada su srpski nacionalisti tu postavili artiljerijske barerija i pucali na brad i ubijali građane Sarajeva.

Podsjećamo da je izgradnja Spomen-parka počela u aprilu 1980. godine. Predsjednik Odbora za izgradnju Spomen-parka bio je Rato Dugonjić, a spomenik je zvanično otvoren 25. novembra 1981. godine. On je simbolizirao žrtve koje su građani Sarajeva podnijeli u ratu, da su Vraca tokom Drugog svjetskog rata bila stratište na kojem su strijeljani građani Sarajeva od 1941. do 1945 (ali je tu bilo strijeljanja i 1945. i 1946), da su tu jasno navedena sva imena ubijenih građana Sarajeva, od kojih je najviše bilo Jevreja (oko 70% ubijenih građana Sarajeva u Drugom svjetskom ratu su bili Jevreji). Zato je ova ideja neprihvatljiva, pogotovo ako se ima u vidu da se u posljednje vrijeme Vracama sve češće počeo vraćati predratni smisao podsjećanja na fašističke zločine, pa je ideja da se gradi neki novi spomen kompleks sa novim spomenicima neprihvatljiva i uvredljiva. Pogotovo što se u toj novoj inicijativi sve svodi na srpske i jevrejske žrtve iz Drugog svjetskog rata, te srpske žrtve iz rata 1992-1995, što je čista manipulacija i historijski revizionizam: U Drugom svjetskom ratu, a tako je navedeno i na postojećem Spomen komoleksu, ubijeno je 10.961 Sarajlija, od toga 7.092 Jevreja. Od 1.890 poginula partizana, navedeno je da je bilo 821 Srbin, 499 Muslimana, 316 Jevreja, 189 Hrvata i 65 ostalih. Sve to ukazuje na etničku šarenilost žrtava, te je sasvim jasno da ova inicijatve nema cilj popraviti ono što vlasti u Sarajevu nisu bile u stanju učiniti od 1995. do sada (vratiti Spomen-park Vraca svom izvornom značenju) nego produbiti ono što su i inače počeli raditi sa ovim Spomen-parkom 1992. kada su tu ukopali artiljeriju i faktički ga devastirali.

Izgradnja ovog memorijanog kompleksa je tumačena i kao „pomjeranje političkog centra od savezne države Jugoslavije ka Socijalističkoj Republici Bosni i Hercegovini, iako se predanost većine Sarajlija Jugoslaviji održala kroz cijelu deceniju 1980-tih“. Ovaj spomenik na Vracama je zamišljen „kao vječni podsjetnik na žrtve rata u Sarajevu, bez obzira na njihovu nacionalnost“. Na otvaranju je govorio Dane Olbina, koji je rekao: „Na ovim granitnim plohama i na zidovima tvrđava nalaze se podaci o poginulim borcima NOR-a i žrtvama fašističkog terora Sarajeva: Jevrejima, Srbima, Muslimanima, Hrvatima i drugim. … Ovdje su imena više od dvije hiljade palih boraca i više od 9.000 žrtava.” Vidimo, dakla, kako Olbina navodi i nacionalnost žrtava, čime se pokazuje neosnovana tvrdnja da se u vrijeme socijalizma nije priznavala nacionalnost žrtava iz Drugog svjetskog rata, ali se ta nacionalnost nije stavljala u prvi plan.

Spomen-park Vraca se prostire na 78.000 kvadratnih metara i sadržavao je nekoliko bitnih elemenata. U tvrđavi su u dva atrija bila upisana imena žrtava iz Sarajeva u vrijeme Drugog svjetskog rata, dok je u ostatku tvrđave, na velikim panoima i vitrinama, bilo preko 750 muzejskih eksponata – fotografija, dokumenata, karata, likovnih ostvarenja, trodimenzionalnih predmeta i slično. Izvan tvrđave bilo je niz drugih spomenika, a u parku je bilo više granitnih gromada sa nazivima jedinica Jugoslavenske Armije koje su 1945. oslobodile Sarajevo, Obilježje zahvalnosti jedinicama JA – oslobodiocima Sarajeva, Obilježje poginulim narodnim herojima Sarajeva, Spomenik Ženi-borcu, a na velikom granitu bilo je ispisano i Titovo priznanje borcima NOP-a u okupirnaim gradovima.

Sve je to devastirano 1992, a vlasti u Sarajevu poslije 1995. nisu pokazivale previše volje da se spomenik obnovi, iako je bilo nekih ideja da se ponovo uspostavi javna ustanova koja bi u svoju nadležnost preuzela i ovaj park. Posljednjih godina na ovom su se mjestu počele dešavati neke manifestacije povodom 6. aprila i 25. novembra, ali je to nedovoljno da se Vracama vrati osnovni smisao. Vraca jesu podignuta kao simbol partizanske borbe i žrtve Sarajlija u toj borbi, ali riječ je prije svega o antifašističkom simbolu koji se kao takav mora sačuvati. Činjenica da je Spomen-park proglašen nacionalnim spomenikom jeste važna i to treba iskoristiti kako bi se konačno i definitivno sačuvao ovaj spomenik. Inicijativa o prenamjeni Spomen-parka je još jedno upozorenje vlastima u gradu Sarajevu da se ne smiju više igrati sa našom antifašističkom tradicijom i našim antifašističkim nasljeđem. Spomen-park Vraca se mora pod hitno vratiti svojoj predratnoj svrsi, on se mora uključiti u neki od postojećih muzeja (Historijski muzej, naprimjer) koji se moraju brinuti o ovom kompleksu.

Komentari

Samo registrovani korisnici mogu komentarisati. Prijavi se!

Nema komentara.